چراغ هدايتگرى بشر، همواره روشن است؛ چنانكه نام پيامبر اعظم صلىاللهعليهوآله جاويد است. روزهاى مقدس خدا، يادوارههايى از فضايلند و امروز، رنگ و بوى صلوات گرفتهايم. امروز در فضايى آكنده از بغض و غزلگريه، دل را قرين عطر صلوات مىكنيم و در غمِ گلهاى محمدى شريك مىشويم. انگيزهاى فراهم شده تا با ارج نهادن به تلاشهاى بىوقفه حبيب خدا، از خوان پر كرامت صلوات بهرهمند شويم. فرصتى مهيا شده تا پس از بررسى «معناى اين ذكر شريف» و «چگونگى درود عرشيان و فرشيان»، و نيز بررسى «صلوات در قرآن كريم» و «نماز»، به مساحت معنوى اين ذكر كوتاه بيشتر پى ببريم. از جمله بدانيم: «صلوات گناهان را از ميان مىبرد»، «وسيله برآمده شدن حاجات است»، «فقرزدايى مىكند»، «باعث استجابت دعا مىشود»، «نقش مهمى در قيامت و در سنجش اعمال دارد» و «در محو شدن گناهان مؤثر است».
با هم به سمت دشت اشراق صلوات گام برمىداريم: اللهم صل على محمد و آل محمد.
در حزن بىشمار
مسجدالنبى در تراكم سوگواژههاى وداع، غمگنانهترين تصوير امروز است. صلوات و محراب و منبر، در جامه اشكند و مهرانگيزترين خانه وحى، در حزن بىشمار. صحيفههاى رسولان پيشين، در محضر شريف قرآن با دستهگلهاى تسلى نشستهاند. سرتاسر امروز، درياى تيره ماتم است. بوى شرجى عزا، سرزمين شعرهاى آيين را فرا گرفته است. بيست و هشتم صفر، پاى هموارترين بيانها را نيز به تيغستان اندوه كشانده است. تاريخ كه روزگارى هجرت طربناك پيامبر را تا مدينه عاشق ديده بود، اينك اين هجرت غمبار را چگونه روايت كند؟ دستى كو تا غبار تلخ مرثيه را بزدايد؟ همه هستى مصيبت زدهاند. با كوچ زبده وجود، گرداگرد دين برگزيده، شيونهايى از تبار غروب است و ماتمسرايى. نگاه كن كنار رسالت سبزى كه بر دوش قلم نهاده شده، داغ بيست و هشتم صفر را.
معناى صلوات
صلوات در اصل به معناى دعاست و نماز را به دليل دربرداشتن دعا، «صلاة» مىگويند. در عرف، صلاة را بر دو چيز اطلاق مىكنند: يكى «درود»، كه دعايى خاص است و ديگرى «نماز» كه عبادتى مخصوص است.
گفتهاند حقيقت دعا آن است كه بنده با تمام اعضا خدا را بخواند. درود دهنده نيز بايد گاه فرستادن صلوات، دلش با زبان موافق باشد و اين الفاظ كوتاه و روشن را با تأمّل و توجه جان، همراهى كند.
پژوهش بيشتر در ترجمان صلاة، ما را به احتمالهاى ديگرى در اين زمينه رهنمون مىسازد: گروهى صلاة را از «صله» دانستهاند و بر اين عقيدهاند كه نمازگزار حقيقى آن است كه در حال نماز، از خلق منفصل و به خالق متصل گردد، و درود دهنده كامل نيز آن است كه از آثار بدعت، منقطع و به انوار سنت متصل شده باشد. دسته ديگر، ريشه صلاة را «تصليه» مىدانند كه به معناى پيروى است. بر اين اساس، نمازگزار، پيرو شارع در امر او و درود دهنده، تابع پروردگار و فرشتگان خواهد بود، به فرموده آيه شريف: «إِنَّ اللّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ». (احزاب: 56)
صلوات در قرآن كريم
قرآن مجيد در آيات فراوانى، از آخرين سفير الهى و اين شخصيت پرفروغ عالم هستى، به شكلهاى گوناگون سخن گفته و چهره مقدس و ملكوتىاش را به تصوير كشيده است. گاه نام مقدسش را با تعظيم ياد مىكند. زمانى اطاعت از او را اطاعت از پروردگار و نافرمانى او را نافرمانى خدا برمىشمارد. گاهى به وجود پربركتش سوگند ياد مىكند و وقتى ديگر به دفاع از او برمىخيزد.
خداى كريم افزون بر بيان اوصاف پيامبراعظم صلىاللهعليهوآله در قرآن مجيد، احترام به آن حضرت را يكى از واجبات مسلمانان برشمرده و در آياتى، همگان را به اين امر مهم و وظيفه شرعى فراخوانده است. از جمله مصداقهاى آشكار احترام پيامبر اعظم صلىاللهعليهوآله ، مسئله صلوات است. جالب اينكه پروردگار پيش از آنكه چنين دستورى را صادر كند، نخست خود و فرشتگانش براى پيامبر، صلوات مىفرستند و سپس مىفرمايد: «اى مؤمنان! شما نيز به دليل اداى احترام و رعايت حقوق رسول خدا صلىاللهعليهوآله بر او صلوات و درود بفرستيد». (احزاب: 56)
پيوند صلوات و نماز
در تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليهالسلام آمده است: «از حقوق نماز اين است كه پس از نماز، با اعتقاد به اينكه پيامبر و آلش بهترين انتخاب شدگان هستند، بر آنها صلوات بفرستى». از امام صادق عليهالسلام نيز روايت شده است: «روزه با دادن زكات فطره تمام مىشود، همانطور كه نماز با صلوات بر محمد و آلش به پايان مىرسد. كسى كه روزه بگيرد و عمدا زكات فطره ندهد، روزهاش، روزه نيست، همانگونه كه اگر كسى نماز بخواند و عمدا صلوات بر محمد و آلش را ترك كند، نمازش، نماز واقعى نخواهد بود».
صلوات، برطرف كننده نياز
پيامبر اعظم صلىاللهعليهوآله مىفرمايد: «صلوات فرستادن شما بر من، باعث روا شدن نيازهايتان است. در اين صورت، خدا را از شما راضى مىگرداند و اعمالتان را پاكيزه مىكند.» امام صادق عليهالسلام روش خواستن حاجت را اينگونه شرح مىدهد: «هرگاه اراده كرديد چيزى از نيازمندىهاى دنيا را از خداوند سبحان بخواهيد، ابتدا بايد خدا را بستاييد و سپس بر محمد و آل محمد صلوات بفرستيد. آنگاه حاجت خود را از خداوند كريم درخواست كنيد.» نيز از آن حضرت است كه: مردى وارد مسجد شد و پس از بهجا آوردن نماز، دست به سوى درگاه خدا بلند كرد و نيازهاى خود را طلبيد. پيامبر اكرم صلىاللهعليهوآله كه در مسجد حضور داشت، با مشاهده اين وضع فرمود: اين بنده در خواسته خود از خدا تعجيل كرد. سپس شخص ديگرى آمد و دو ركعت نماز گزارد و ثناى خدا را بهجا آورد. آنگاه بر محمد و آل محمد صلىاللهعليهوآله صلوات فرستاد و خدمت حضرت رسيد. رسول خدا صلىاللهعليهوآله به او فرمود: «دعايت در آستانه اجابت است».
برطرف شدن فقر با صلوات
فرستادن صلوات، توانگرى مىآورد و فقر را از انسان مىزدايد. گويند: فقيرى در حال تنگدستى پيامبر را در خواب ديد. حضرت به او فرمود: اگر مىخواهى بىنياز شوى و خداوند براى تو از آسمان روزى برساند، بر من صلوات بفرست. پس از اين خواب، آن مرد شروع به فرستادن صلوات كرد. چند روزى نگذشته بود كه در راه عبور از خرابهاى، پايش به خشتى خورد و هنگامى كه خشت كنار رفت، ناگهان چشمش به گنجى از طلا افتاد، ولى با خود گفت: پيامبر فرموده كه خدا از آسمان برايم روزى خواهد فرستاد. از اين رو، به آن دست نَزَد و به خانه رفت. در خانه جريان را براى همسرش تعريف مىكرد كه به طور اتفاقى مرد يهودىاى كه همسايه آنها بود، صداى او را از پشت بام شنيد و از محل گنج آگاه شد. يهودى، غلام خود را صدا كرد و سراغ گنج رفتند. وقتى به آن محل رسيدند، به غير از چند مار و عقرب چيزى ديگر نديدند. يهودى مار و عقربها را جمع كرد و به قصد انتقام از دروغپردازى آن مردم مسلمان، آنها را به خانه آورد و از سوراخ پشتبام به خانه مرد مسلمان ريخت. همه مار و عقربها دوباره به طلا تبديل شدند و آن مرد فقير مسلمان به آرزوى خود رسيد و خدا از آسمان برايش روزى فرستاد. يهودى از شدت شگفتى فرياد زد: اين چه سرّى است كه كوزه پيش من پر از مار و عقرب بود و نزد شما پر از دينار؟ آن مرد مسلمان گفت: پيامبر اكرم صلىاللهعليهوآله به من فرمود: اگر مىخواهى بىنياز شوى، بر من صلوات بفرست. در اين هنگام مرد يهودى اسلام آورد و مسلمان شد.
| اگر از آفت دوران شكستهحال شوى |
امان طلب ز جناب مقدس نبوى |
| و گر سهام حوادث تو را نشانه كند |
پناه بر به حصار درود مصطفوى |
استجابت دعا با صلوات
دعا براى رسيدن به مرحله استجابت، نيازمند صلوات است. امام صادق عليهالسلام مىفرمايد: «هر كس، اگر حاجتى داشته باشد، بايد اول بر محمد و آل محمد صلوات بفرستد، سپس حاجت خود را بخواهد و در پايان دعا نيز صلوات بفرستد؛ زيرا حق تعالى، كريمتر از آن است كه دو طرف دعا را قبول كند و وسط دعا را نپذيرد. صلوات بر محمد و آل محمد صلىاللهعليهوآله ، حجابها را برطرف مىكند.» بيان ديگر ايشان چنين بر جانها مىنشيند: «هميشه ميان دعا و مستجاب شدنش، حجابى مىآيد و مانع مىشود، و تا بر محمد صلىاللهعليهوآله صلوات فرستاده نشود، آن حجاب برطرف نمىگردد».
| بىبدرقه درود او هيچ دعا |
البته به منزل اجابت نرسد |
ارتباط پيامبران پيشين با صلوات
صلوات، مهريه حوّا بوده است. در أمالى شيخ صدوق آمده است كه حضرت آدم عليهالسلام ده بار بر پيامبر صلوات فرستاد تا خداوند حوا را به ازدواج او درآورد.
امام هادى عليهالسلام به عبدالعظيم حسنى فرمود: حق تعالى ابراهيم را خليل خود گردانيد به دليل آنكه بسيار بر محمد و آل او صلوات مىفرستاد.
خداوند به موسى عليهالسلام وحى كرد: اى موسى! آيا مىخواهى من به تو، از كلامت به تو، از نگاهت به چشم تو، از روحت به بدن تو و از انديشهات به دل تو نزديكتر باشم؟ موسى عليهالسلام عرض كرد: آرى. خطاب رسيد: اكنون كه جوياى اين سعادت هستى، بر حبيب من، محمد مصطفى صلىاللهعليهوآله صلوات بفرست؛ زيرا صلوات بر او، رحمت و نور است.
صلوات و رنج شيطان
روزى پيامبر اكرم صلىاللهعليهوآله از راهى عبور مىكرد. شيطان را ديد كه خيلى ضعيف و لاغر شده است. از او پرسيد: چرا به اين روز افتادهاى؟ گفت: اى رسول خدا! از دست امت تو رنج مىبرم. پيامبر فرمود: مگر امت من با تو چه كردهاند؟ گفت: امت شما شش ويژگى دارند كه من طاقت ديدن آنها را ندارم: اول آنكه هر وقت به هم مىرسند، سلام مىكنند؛ دوم اينكه با هم مصافحه مىكنند؛ سوم آنكه هر كارى مىخواهند انجام دهند، ان شاءالله مىگويند؛ چهارم از گناهان استغفار مىكنند؛ پنجم تا نام شما را مىشنوند، صلوات مىفرستند و ششم آنكه ابتداى هر كار بسم الله الرحمن الرحيم مىگويند.
معرفى منابعى براى پژوهش درباره صلوات
1. سيدمحمدتقى مقدم، شرح صلوات و فوايد و خواص آن، چاپ مشهد.
2. سيد حسن رضوى قمى، درود محمدى صلىاللهعليهوآله ، چاپ 1385 قمرى.
3. سيد محمد بن زين العابدين رضوى، متخلص به فنائى، صلوات و فضايل آن، چاپ اصفهان.
4. على درى اصفهانى، حكايتهاى شنيدنى از فضايل و آثار صلوات بر محمد و آل محمد صلىاللهعليهوآله ، انتشارات نبوغ.
5. على ميرخلف زاده، داستانهايى از صلوات بر محمد و آل محمد صلىاللهعليهوآله ، انتشارات مهدىيار.
6. اميرحسين خادمى آملى، ختم صلوات، انتشارات مدين.
7. احمد بن محمد الحسينى اردكانى، شرح و فضايل صلوات، انتشارات ميقات.
در بخش آغازينِ روايتى مىخوانيم: «فرداى قيامت در ترازوى عدل الهى، چيزى سنگينتر از ذكر صلوات بر محمدو آل محمد صلىاللهعليهوآله نيست».
| حِرز امان چيست؟ نعت و نام محمد صلىاللهعليهوآله |
صلّ عَلى سيّدالأنام محمد صلىاللهعليهوآله |
محو شدن گناهان با صلوات
امام رضا عليهالسلام مىفرمايد: «كسى كه نمىتواند با چيزى گناهانش را پاك كند، پس بر محمد و آل محمد صلىاللهعليهوآله زياد صلوات بفرستد؛ زيرا صلوات، گناهان را نابود مىسازد.» امام على عليهالسلام هم فرموده است: «صلوات فرستادن بر پيامبر اعظم صلىاللهعليهوآله در محو كردن گناهان، از فرونشانيدن آب بر آتش، شديدتر است».
در تاريخ آمده است: زنى، پسر نابينا و ناشنوايى داشت. روزى خدمت پيامبر اعظم صلىاللهعليهوآله رسيد و درخواست كرد بچه او را شفا دهد. حضرت فرمود: اى زن! اگر مىخواهى شفا يابد، بر من صلوات بفرست. آن زن برخاست و در مسير خانه، هر گامى برمىداشت، يك صلوات مىفرستاد. هنگامى كه به خانه رسيد، فرزند خود را سالم ديد. پس خدمت پيامبر بازگشت و موضوع شفا يافتن فرزندش را به آن حضرت عرض كرد. حاضران در مجلس، شادمان گشتند. آنگاه جبرئيل نازل شد و عرض كرد: خداوند مىفرمايد: همانگونه كه او را به بركت صلوات شفا دادم، در روز قيامت، گناهان امت تو را نيز به بركت صلوات مىآمرزم.
| سر خيل رُسُل، شافع روز عَرَصات |
بنمود به امت از كَرَم راه نجات |
| فرمود خدا جمله گناهش بخشد |
هر كس كه براى من فرستد صلوات |
+ نوشته شده توسط كانون فرهنگي هنري حجت در دوشنبه پنجم اسفند 1387 و ساعت
23:15 |